10 września – Światowy Dzień Zapobiegania Samobójstwom

Zauważ. Zapytaj. Wysłuchaj. Pomóż.

10 września obchodzimy Światowy Dzień Zapobiegania Samobójstwom. To ważny dzień, który przypomina nam, jak ogromne znaczenie ma troska o zdrowie psychiczne, uważność na drugiego człowieka oraz gotowość do rozmowy wtedy, gdy komuś jest trudno.

Hasłem przewodnim obchodów w latach 2024–2026 jest „Changing the narrative on suicide” – „Zmieniajmy sposób, w jaki mówimy o samobójstwie”, a tegoroczne przesłanie brzmi: „Start the Conversation” – „Zacznijmy rozmowę”. Światowa Organizacja Zdrowia podkreśla, że otwarta, pełna empatii rozmowa może pomagać przełamywać ciszę, zmniejszać poczucie osamotnienia i ułatwiać szukanie profesjonalnego wsparcia.

Czasami nie widać, że komuś jest trudno

Osoba, która przeżywa kryzys emocjonalny, nie zawsze mówi wprost, że potrzebuje pomocy. Może stać się bardziej wycofana, smutna, rozdrażniona albo nagle stracić zainteresowanie tym, co wcześniej sprawiało jej radość.

W przypadku dzieci i nastolatków niepokój mogą wzbudzać również wyraźne zmiany w zachowaniu, problemy ze snem, silne przeciążenie, poczucie beznadziei, izolowanie się od rówieśników czy wypowiedzi sugerujące, że dana osoba nie widzi dla siebie rozwiązania.

Nie każda zmiana oznacza kryzys. Warto jednak ją zauważyć i potraktować poważnie.

Co możemy zrobić?

Nie musimy być psychologami, żeby komuś pomóc. Czasami najważniejsze jest po prostu zauważenie drugiego człowieka i rozpoczęcie rozmowy.

ZAUWAŻ

Zwróć uwagę na osobę, która wyraźnie zmieniła swoje zachowanie albo wydaje się przytłoczona.

ZAPYTAJ

Możesz powiedzieć: „Widzę, że ostatnio jest Ci trudno. Chcesz ze mną porozmawiać?”

WYSŁUCHAJ

Nie oceniaj i nie bagatelizuj. Nie zawsze trzeba od razu znaleźć rozwiązanie. Czasami najważniejsze jest to, żeby ktoś poczuł, że nie jest sam.

POMÓŻ

Jeżeli sytuacja jest poważna, nie zostawaj z nią sam/a. Powiedz zaufanemu dorosłemu – rodzicowi, nauczycielowi, wychowawcy, pedagogowi lub psychologowi szkolnemu. Wspólne szukanie pomocy jest oznaką troski, a nie donoszenia.

Co powiedzieć, kiedy samemu jest trudno?

Nie trzeba mieć gotowych słów. Można powiedzieć po prostu:

„Nie radzę sobie.”
„Potrzebuję z kimś porozmawiać.”
„Ostatnio jest mi bardzo ciężko.”
„Czy możesz mi pomóc?”

Proszenie o pomoc nie jest oznaką słabości. Jest sposobem zadbania o siebie.

Rodzicu – Twoja uważność ma znaczenie

Dziecko lub nastolatek nie zawsze potrafi powiedzieć dorosłemu, co się z nim dzieje. Dlatego warto regularnie pytać nie tylko o oceny, sprawdziany czy obowiązki, ale także:

„Jak się ostatnio czujesz?”
„Co jest dla Ciebie teraz najtrudniejsze?”
„Czy jest coś, o czym chciałbyś/chciałabyś ze mną porozmawiać?”

Najważniejsze jest spokojne słuchanie i potraktowanie dziecka poważnie. Jeśli coś nas niepokoi, warto skonsultować się ze specjalistą – psychologiem, pedagogiem, lekarzem lub inną osobą, która może udzielić odpowiedniej pomocy.

Pamiętaj – nie jesteś sam/a

Jeżeli Ty lub ktoś, kogo znasz, przeżywa silny kryzys emocjonalny, nie pozostawajcie z tym sami.

116 111 – Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży
Bezpłatny, całodobowy telefon wsparcia. Dostępna jest również pomoc online.

800 70 2222 – Centrum Wsparcia dla osób dorosłych w kryzysie psychicznym
Bezpłatna pomoc psychologiczna dostępna 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu.

112 – w sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia.

Najważniejsza wiadomość tego dnia:

Zauważ drugiego człowieka.
Zapytaj. Wysłuchaj. Nie oceniaj. Pomóż znaleźć pomoc.

Jedna rozmowa może być początkiem otrzymania potrzebnego wsparcia.

Nie musisz radzić sobie sam/a.